Firm landing

ว่าด้วยเรื่องสภาพอากาศ ตอนที่ 2

เริ่มกันด้วยเรื่องใกล้ตัวที่สุดสำหรับผู้โดยสาร เวลานั่งเครื่องบิน หลายคนมักจะตัดสินว่านักบิน “เก่งหรือไม่เก่ง” จากการแตะพื้นของเครื่องบินว่า นุ่มนวลหรือกระแทกแรง ใช่ไหมครับ? ความจริงแล้ว นักบินทุกคนก็อยากจะบังคับให้เครื่องบินแตะผิวรันเวย์อย่าง นิ่มนวลที่สุด อยู่แล้ว แต่ใช่ว่าทุกครั้งจะทำได้ตามใจ เพราะบางสถานการณ์ “การแตะพื้นแบบหนึบ ๆ” หรือที่เราเรียกว่า Firm Landing คือสิ่งจำเป็นเพื่อความปลอดภัย เวลาลงแบบนี้ ผู้โดยสารอาจจะมีอาการ “เงิบ” หรือ “เหวอ” อยู่บ้าง บางท่านอาจส่ายหัวแล้วทำหน้าบูดใส่ลูกเรือ แต่จริง ๆ แล้ว นักบินตั้งใจทำครับ ไม่ใช่เพราะบินพลาด ทำไมต้อง Firm Landing? การลงแบบ “หนึบ” จะถูกเลือกใช้เมื่อสนามบินหรือสภาพอากาศไม่ปกติ เช่น ทั้งหมดนี้คือสถานการณ์ที่ Firm Landing เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด เพราะการแตะพื้นแบบหนึบจะทำให้ ล้อสัมผัสรันเวย์ได้แน่นขึ้น ส่งผลให้ระบบเบรกทำงานได้มีประสิทธิภาพ ใช้ระยะทางน้อยลง และควบคุมเครื่องให้อยู่ในสภาพปลอดภัยได้เร็วขึ้น Braking Action – ค่าที่บอกว่าสนาม “ลื่น” แค่ไหน การบินมีคำศัพท์เฉพาะอีกคำคือ Braking …

Safety Management System

ระบบการจัดการด้านความปลอดภัย (Safety Management System – SMS)

4 เสาหลักของ SMS อ่านเน้น ๆ แบบไม่สะดุด กับอีบุ๊ค 12 องค์ประกอบภายใต้ 4 เสาหลัก 1. นโยบายและวัตถุประสงค์ด้านความปลอดภัย 1.1 ความมุ่งมั่นและความรับผิดชอบของฝ่ายบริหาร – ผู้บริหารระดับสูงต้องแสดงความมุ่งมั่นและยึดมั่นว่าความปลอดภัยคือค่านิยมหลัก1.2 ความรับผิดชอบด้านความปลอดภัย (Safety Accountabilities) – กำหนดหน้าที่ บทบาท และอำนาจความรับผิดชอบที่ชัดเจน1.3 การแต่งตั้งบุคลากรสำคัญด้านความปลอดภัย – เช่น Safety Manager และเจ้าหน้าที่ด้านความปลอดภัยที่เกี่ยวข้อง1.4 การประสานงานด้านแผนตอบสนองภาวะฉุกเฉิน (ERP) – การจัดทำ ทดสอบ และบำรุงรักษาแผน ERP ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง1.5 เอกสารของ SMS (SMS Documentation) – เช่น นโยบาย คู่มือ ขั้นตอน และบันทึกต่าง ๆ ที่สนับสนุนการดำเนินงาน SMS 2. การบริหารความเสี่ยงด้านความปลอดภัย (SRM) 2.1 …

Insightflying

วิวัฒนาการของวัฒนธรรมด้านความปลอดภัย (The Evolution of Safety Cultures in Aviation)

ในโลกการบิน คำว่า วัฒนธรรมด้านความปลอดภัย (Safety Culture) ไม่ได้เป็นแนวคิดที่มีมาแต่แรกเริ่ม แต่เป็นสิ่งที่พัฒนาและเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา จากยุคที่มุ่งเน้นเพียงประสิทธิภาพและผลกำไร ไปจนถึงยุคที่ความปลอดภัยกลายเป็นหัวใจของทุกการตัดสินใจ วัฒนธรรมนี้เกิดจากบทเรียนราคาแพงจากอุบัติเหตุ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และการเปลี่ยนแปลงทัศนคติของคนในองค์กร 1. วัฒนธรรมแบบพยาธิวิทยา (Pathological Culture) ในช่วงแรก ๆ ของการบิน ความปลอดภัยมักถูกมองว่าเป็น อุปสรรค มากกว่าจะเป็นสิ่งจำเป็น จุดสนใจหลักคือการทำให้เครื่องบินบินได้ไกลขึ้น เร็วขึ้น และสร้างผลตอบแทนได้มากขึ้น หากเกิดอุบัติเหตุ ก็มักจะโทษนักบินหรือช่างซ่อมโดยตรง โดยไม่มองที่ระบบหรือองค์กร เช่น ในยุคทศวรรษ 1930–1940 รายงานอุบัติเหตุส่วนใหญ่ลงท้ายด้วยคำว่า “Pilot Error” โดยที่ไม่มีการปรับปรุงกระบวนการฝึกอบรมหรือมาตรฐานเครื่องบินอย่างจริงจัง ทัศนคติหลัก: “ขอแค่ไม่ถูกจับได้ก็พอ” 2. วัฒนธรรมแบบตอบสนอง (Reactive Culture) เมื่อเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงขึ้นบ่อยครั้ง องค์กรจึงเริ่ม แก้ไขปัญหาหลังเกิดเหตุ ทุกครั้งที่มีอุบัติเหตุ จะมีการตั้งกฎใหม่หรือเปลี่ยนมาตรฐานการออกแบบ เช่น เหตุการณ์ อุบัติเหตุของเครื่องบิน de Havilland Comet ในทศวรรษ 1950 ที่เกิดจากโครงสร้างลำตัวอากาศยานแตกหักเมื่อบินที่ความดันสูง …

Flight Data Monitoring (FDM)

Flight Data Monitoring Program (FDM): เครื่องมือสำคัญในการยกระดับความปลอดภัยการบิน

บทนำ การบินพาณิชย์ในปัจจุบันมีความซับซ้อนและเต็มไปด้วยความท้าทายต่อความปลอดภัยของเที่ยวบิน องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) และหน่วยงานกำกับดูแลด้านการบินของแต่ละประเทศ ต่างให้ความสำคัญกับการพัฒนา ระบบการจัดการความปลอดภัย (Safety Management System: SMS) ซึ่งหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการทำงานของ SMS คือ Flight Data Monitoring Program (FDM) หรือที่บางครั้งเรียกว่า Flight Operations Quality Assurance (FOQA) ความหมายและวัตถุประสงค์ Flight Data Monitoring (FDM) คือ กระบวนการเก็บรวบรวม วิเคราะห์ และประเมินข้อมูลการบินที่ได้จาก Flight Data Recorder (FDR) หรืออุปกรณ์บันทึกการบินอื่น ๆ โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อ องค์ประกอบหลักของ FDM ประโยชน์ของ Flight Data Monitoring Program กรณีศึกษา (Case Studies) 1. FAA FOQA Program …

Airline Insight

นกแอร์ถูก “กพท.” เบรกบินต่างประเทศ

นกแอร์ถูก “กพท.” เบรกบินต่างประเทศ-ห้ามขยายรูท ชั่วคราว เหตุพบช่องโหว่ความปลอดภัยหลายมิติ เกิดอะไรขึ้น: 25 ส.ค. 2568 กพท. (CAAT) ทำหนังสือคำสั่งถึงนกแอร์ให้ เหตุผลหลักที่กพท.อ้างถึง (จากหนังสือคำสั่ง): สิ่งที่กพท.สั่งให้นกแอร์ทำ (Deadlines ชัดเจน): นกแอร์ชี้แจงว่า: ทำไม “SMS/FDM/RCA + สภาพบุคลากร” จึงเป็นแกนสำคัญ ผลกระทบระยะสั้น–กลาง ไทม์ไลน์ย่อ (อ้างอิงวันที่สำคัญ) ตัวชี้วัดความคืบหน้า แหล่งอ้างอิงหลัก Nok Air Ordered to Halt International Flights & Route Expansion — Safety Oversight Cited Ahead of ICAO Audit What happened:On 25 Aug 2025, Thailand’s Civil Aviation Authority …

Pilot Life

ใคร ๆ ก็บินได้ จริงหรือ?

(Insight จากห้องนักบิน โดย Capt. Sopon) ในช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมา การบินพาณิชย์พัฒนาก้าวกระโดด เทคโนโลยีมากมายถูกออกแบบมาเพื่อทำให้ การบินง่ายขึ้น ปลอดภัยขึ้น และประหยัดขึ้น จนหลายคนอาจเผลอคิดว่า “ใคร ๆ ก็บินได้” เทคโนโลยีที่ทำให้การบินง่ายขึ้น วันนี้ เรามีแม้กระทั่ง อากาศยานไร้คนขับ (Drone) ที่สามารถบินได้โดยไม่ต้องมีนักบินนั่งอยู่บนเครื่อง ยักษ์ใหญ่อย่าง Amazon เริ่มใช้ Drone ขนส่งสินค้า และในอนาคตอาจมี eVTOL หรือ Air Taxi บินรับส่งผู้โดยสารในเมืองใหญ่ แต่…การบินไม่ใช่เกมคอนโซล แม้เทคโนโลยีจะล้ำหน้าแค่ไหน การบินก็ไม่เหมือนกับการขับรถหรือรถไฟที่สามารถจอดข้างทางได้ หากเกิดเหตุขัดข้อง นักบินคือคนที่ต้องแก้ไขสถานการณ์วินาทีชีวิต กรณีที่นักบินหมดสติ หรือเครื่องยนต์ขัดข้องระหว่างวิ่งขึ้น นักบินที่เหลือต้องตัดสินใจภายในไม่กี่วินาทีว่าจะ “หยุดหรือบินต่อ” และการตัดสินใจครั้งนั้นคือเส้นแบ่งระหว่างความปลอดภัยกับหายนะ ทำไมยังต้องมีนักบินสองคน ในสถานการณ์ปกติ ระบบอัตโนมัติช่วยให้ใคร ๆ ก็บินได้ แต่ในสถานการณ์ไม่ปกติ — เช่น ระบบขัดข้องหลายจุดพร้อมกัน — ไม่มีอะไรแทนที่ …

Ear block ear pain

ทำไมขึ้นเครื่องบินแล้ว “หูอื้อ” หรือ “ปวดหู”

เพื่อนท่านหนึ่งเล่าให้ฟังว่า เวลาขึ้นเครื่องบินจากดอนเมืองไปอุดรฯ ช่วงเครื่องขึ้นรู้สึกหูอื้ออยู่สักพักแล้วหาย แต่ระหว่างทางกลับมีอาการหูอื้อและบางครั้งปวดแก้วหู จนกระทั่งเครื่องลงก็ยังไม่หาย ต้องใช้เวลาหลายชั่วโมงหลังถึงบ้านอาการจึงดีขึ้น ทั้งที่ปกติเคยบินก็ไม่เคยมีอาการรุนแรงแบบนี้ เกิดจากอะไร? อาการหูอื้อบนเครื่องบิน เกิดจาก ความดันอากาศระหว่างห้องโดยสารกับหูชั้นกลางไม่สมดุล กรณีที่เป็นรุนแรง เช่น ปวดมากหรือหูดับนาน ๆ อาจเรียกว่า Airplane Ear (Barotrauma) ซึ่งถ้าหนักอาจทำให้เยื่อแก้วหูบาดเจ็บหรือฉีกขาดได้ วิธีช่วยบรรเทาอาการ เมื่อใดควรไปพบแพทย์ ทำไมบางคนเป็น บางคนไม่เป็น? ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายและสุขภาพขณะนั้น เช่น ✈️ ในมุมของนักบิน ผมอยากให้ผู้โดยสารทุกท่านทราบว่า อาการหูอื้อบนเครื่องบินถือเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ แต่ถ้าหนักผิดปกติ ควรใส่ใจและปรึกษาแพทย์ เพราะหูคืออวัยวะสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการทรงตัวและการรับเสียง การดูแลให้พร้อมก่อนการเดินทาง จะช่วยให้การบินสบายและปลอดภัยยิ่งขึ้นครับ Why Do We Experience “Ear Block” or Ear Pain on Airplanes? A friend once asked me why, during a short …

ห้ามนักบินไว้หนวดเครา

✈️ Qantas กับนโยบายห้ามนักบินไว้หนวดเครา: ความปลอดภัยหรือการตีความเกินจริง? Summary (สรุปข่าว)สายการบิน Qantas ของออสเตรเลียเตรียมบังคับใช้นโยบายใหม่ กำหนดให้นักบินต้องโกนหนวดเครา โดยให้เหตุผลว่าการไว้เคราอาจทำให้หน้ากากออกซิเจน (Oxygen Mask) ไม่สามารถซีลได้สมบูรณ์ ซึ่งอาจเป็นอันตรายหากเกิดเหตุฉุกเฉินในห้องนักบิน อย่างไรก็ตาม นักวิจัยจาก Embry-Riddle Aeronautical University สหรัฐอเมริกา พบว่า “เคราไม่ได้ทำให้เกิดการรั่วไหลที่ส่งผลกระทบต่อการใช้งานหน้ากาก” ส่งผลให้เกิดข้อโต้แย้งระหว่างผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยการบิน Analysis (วิเคราะห์) Key Takeaways (บทเรียนที่ได้) Closing / CTA👉 คุณคิดเห็นอย่างไรครับ?คุณคิดว่า Qantas ควรเข้มงวดกับนโยบายห้ามเคราเพื่อความปลอดภัยสูงสุด หรือควรยึดตามหลักฐานวิทยาศาสตร์และให้นักบินมีสิทธิส่วนตัวมากกว่า?มาร่วมแสดงความคิดเห็นได้ที่ InsightFlying.com ✈️ Qantas Beard Ban for Pilots: Safety Measure or Overreaction? SummaryQantas Airways is set to implement a new grooming …

Insight Flying, wisdom from the sky

Hudson Miracle 2009

Hudson Miracle 2009: การตัดสินใจของกัปตันที่กลายเป็นตำนาน สรุปเหตุการณ์ (Summary) เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2009 เที่ยวบิน US Airways 1549 ซึ่งใช้เครื่องบิน Airbus A320 บินออกจากสนามบิน LaGuardia ในนิวยอร์ก เพียงไม่กี่นาทีหลังจากขึ้นบิน เครื่องยนต์ทั้งสองข้างดับเนื่องจากชนฝูงห่านแคนาดา (Bird Strike)กัปตัน Chesley “Sully” Sullenberger และนักบินผู้ช่วย Jeffrey Skiles ตัดสินใจทำการลงจอดฉุกเฉินกลางแม่น้ำฮัดสันในนิวยอร์ก ผู้โดยสารและลูกเรือทั้ง 155 คนรอดชีวิตทั้งหมด เหตุการณ์นี้ถูกขนานนามว่า “Miracle on the Hudson” การวิเคราะห์ & มุมมอง (Insights) ✈️ มุมมองด้านการบิน (Aviation Perspective) 👨‍✈️ Crew Resource Management (CRM) 👩‍✈️ มุมมองผู้โดยสาร (Passenger …