Firm landing

การเกิด Hydroplaning

Hydroplaning ExplainedHydroplaning occurs when a layer of water builds up between an aircraft’s tires and the runway surface, causing the tires to lose direct contact with the ground. This results in a loss of traction, making steering, braking, and acceleration less effective, and can be particularly dangerous during takeoff or landing. การเกิด HydroplaningHydroplaning เกิดขึ้นเมื่อมีน้ำสะสมอยู่ระหว่างยางล้อของเครื่องบินกับพื้นรันเวย์ ทำให้ยางล้อสูญเสียการสัมผัสโดยตรงกับพื้น …

Firm landing

✈️ Crosswind Landing – การลงจอดในสภาพลมข้าง

การลงจอดในสภาพที่มี ลมข้าง ลมขวาง (Crosswind) ถือเป็นหนึ่งในความท้าทายของนักบิน เพราะแรงลมที่พัดเข้ามาในมุมเฉียงกับแนวรันเวย์ จะทำให้เครื่องบินมีแนวโน้มเบี่ยงออกจาก Centerline หากนักบินไม่แก้ไขทิศทางให้เหมาะสมLanding in crosswind conditions is one of the most challenging tasks for pilots. A crosswind—wind blowing at an angle across the runway—naturally pushes the aircraft away from the centerline if not corrected properly. นักบินมีเทคนิคหลัก ๆ อยู่ 2 แบบในการรับมือกับลมข้าง ได้แก่ Crab Method และ Wing Low (Sideslip) Method ซึ่งแต่ละแบบมีข้อดีข้อจำกัดที่ต่างกันPilots …

go-around การบินขึ้นใหม่เพื่อความปลอดภัย

✈ Go-Around: ทำไมถึงสำคัญ? / Why is a Go-Around Important?

Go-Around (การนำเครื่องขึ้นใหม่หลังจากเตรียมร่อนลงสนามบิน)คือการตัดสินใจของนักบินที่จะไม่ทำการลงจอดต่อไป แต่จะเพิ่มกำลังเครื่องยนต์เพื่อพาเครื่องขึ้นสู่อากาศอีกครั้ง แล้วจึงเข้าระบบการบินใหม่เพื่อทำการลงจอดซ้ำ โดย Go-Around ถือเป็น มาตรการด้านความปลอดภัยเชิงป้องกัน มากกว่าการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า A Go-Around is a pilot’s decision to discontinue the landing and climb away instead of touching down. The aircraft is powered up, stabilized, and re-entered into a safe pattern for another approach. Importantly, a Go-Around is not a failure but a proactive safety maneuver to ensure …

turbulence

Turbulence ความปั่นป่วนในอากาศ

เครื่องบินสามารถลอยอยู่บนท้องฟ้าได้ด้วยแรงยกจากกระแสลมที่ไหลผ่านปีก แต่การบินให้ Smooth as Silk หรือราบเรียบนุ่มนวลนั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับฝีมือและประสบการณ์ของนักบินเพียงอย่างเดียว ปัจจัยสำคัญคือ สภาพแวดล้อมของอากาศ ที่เครื่องบินกำลังบินผ่าน ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงของความกดอากาศ อุณหภูมิ หรือทิศทางและความเร็วลมAirplanes stay aloft thanks to the lift generated by airflow over the wings. However, achieving a flight that is truly “Smooth as Silk” depends not only on the pilot’s skill and experience, but also on the atmospheric environment—changes in pressure, temperature, wind direction, …

CBTA Competency-Based Training and Assessment

CBTA คืออะไร

CBTA คือ Competency-Based Training and Assessment หรือ การฝึกอบรมและการประเมินตามสมรรถนะ ครับ ✈️ เป็นแนวคิดด้านการพัฒนาบุคลากรในอุตสาหกรรมการบินที่ ICAO และ EASA ผลักดันอย่างมาก โดยเน้นว่า นักบิน ลูกเรือ เจ้าหน้าที่ภาคพื้น หรือแม้กระทั่งพนักงานอำนวยการบิน (dispatcher) ไม่ได้ถูกวัดแค่ “ความรู้ทฤษฎี” แต่ต้องมี สมรรถนะ (Competency) ที่ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก: 🔑 จุดสำคัญของ CBTA คือ 📌 ตัวอย่างในโลกการบิน CBTA จึงเป็นการสร้าง “นักบิน/บุคลากรที่พร้อมจริง” ไม่ใช่แค่ “ผ่านข้อสอบ” ครับ 📌 ICAO CBTA – 8 Core Competencies for Pilots Core Competency คำอธิบาย องค์ประกอบ (KSA) …

Night flight

การบินในสภาพอากาศ – ตอนที่ 5

ลมเฉือน (Wind Shear) และไมโครบัสต์ (Microburst) เวลานักบินพูดถึงสภาพอากาศที่อันตรายมาก ๆ คำว่า ลมเฉือน มักจะอยู่ในลิสต์เสมอพูดง่าย ๆ ลมเฉือนหมายถึง การเปลี่ยนแปลงของความเร็วลมหรือทิศทางลมอย่างกะทันหัน ในระยะทางสั้น ๆ ไม่ว่าจะเป็นแนวราบหรือแนวดิ่ง ลมเฉือนอาจเกิดขึ้นได้ทุกระดับความสูง แต่พื้นที่ที่อันตรายที่สุดคือ ใกล้พื้นดิน โดยเฉพาะในช่วง การขึ้นบินและการลงจอด สาเหตุของลมเฉือน ลมเฉือนเกิดได้จากหลายสภาพอากาศ เช่น ไมโครบัสต์ – รูปแบบที่อันตรายที่สุด ไมโครบัสต์ (Microburst) คือกระแสลมลงอย่างรุนแรงและเฉพาะที่ ที่พุ่งชนพื้นแล้วแผ่กระจายออกทุกทิศทาง สำหรับเครื่องบินที่อยู่ในแนวร่อนลง (final approach) ลำดับอันตรายคือ: ผลลัพธ์คือเครื่องบินอาจสูญเสียระดับความสูงอย่างรวดเร็ว จนกัปตันแทบไม่มีเวลาแก้ไข บทเรียนจากอดีต – Delta Flight 191 วันที่ 2 สิงหาคม 1985 Delta Air Lines Flight 191 (เครื่อง Lockheed L-1011) ประสบ …

tropical cyclone

การบินในสภาพอากาศ – ตอนที่ ๔

บินปาดหน้าพายุ พายุเขตร้อน (Tropical Cyclone) ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่ต้องอาศัยเงื่อนไขหลายอย่างประกอบกัน ได้แก่ พื้นที่ใกล้บ้านเราที่เข้าข่ายสมบูรณ์แบบก็คือ ทะเลฟิลิปปินส์ นั่นเอง พายุที่ก่อตัวตรงนี้มักเคลื่อนที่ไปทางตะวันตกหรือเฉียงตะวันตกเฉียงเหนือ และเมื่อเข้าสู่ปลายฤดูฝนต้นหนาว กระแสลมชั้นบนของโลก (Jet Stream) จะทำให้พายุเบนขึ้นเหนือ เมื่อลมพายุพัดไปถึงละติจูด 30°N ขึ้นไป เส้นทางการเคลื่อนที่จะเปลี่ยนไปทางตะวันออกเฉียงเหนือแทน ทั้งหมดนี้สัมพันธ์กับแรงหมุนของโลก ภูมิศาสตร์ และความกดอากาศโลกที่สลับซับซ้อน ระดับความรุนแรงของพายุ พายุถูกแบ่งระดับตามความเร็วลม (Knots) ได้แก่: ฝั่งอเมริกายังแบ่ง Hurricane ย่อยออกเป็น 5 ระดับ โดย Category 5 คือรุนแรงที่สุด เทียบได้กับ Super Typhoon ของฝั่งเอเชีย นักบินกับการวางแผนเลี่ยงพายุ สิ่งที่เกี่ยวข้องกับการบินคือ การวางเส้นทางและเชื้อเพลิง เมื่อมีรายงานพายุเกิดขึ้นระหว่างเส้นทางหรือที่สนามบินปลายทาง นักบินและฝ่ายวางแผนการบิน (Flight Operations) จะดูข้อมูลที่อัปเดตตลอดเวลา เช่น หากพายุเคลื่อนตัวช้ากว่าเดิมหรือมีทิศทางเปลี่ยนไป การบินก็ต้องปรับเส้นทางทันที ตัวอย่างเช่น เส้นทางบินปกติจากญี่ปุ่นลงไทย มักผ่านทางตอนใต้ของเกาะคิวชู ผ่านโอกินาวา …

Night flight

การบินในสภาพอากาศ – ตอนที่ ๓

ตอนกลางวัน เราสามารถมองเห็นไกลสุดสายตาได้ หากท้องฟ้าโปร่งใส แต่ถ้ามีเมฆแผ่นใหญ่บดบัง ก็จะเห็นเป็นฝ้าขาว ๆ เต็มไปหมด พอตกกลางคืน ความท้าทายจะยิ่งเพิ่มขึ้น นักบินต้องระมัดระวังมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงฤดูมรสุม อุปกรณ์สำคัญที่จะช่วยเป็นเหมือน “ดวงตาคู่ที่สอง” ของนักบินก็คือ เครื่องตรวจอากาศประจำเครื่องบิน – Airborne Weather Radar ตามกฎหมายอากาศยานสากล เครื่องบินพาณิชย์ทุกลำที่บินในเส้นทางที่อาจมีอากาศเลวร้าย ต้องติดตั้งและใช้งาน Weather Radar ได้สมบูรณ์ ไม่เช่นนั้นจะไม่สามารถบินได้ ปกติพวกนักบินจะเรียกสั้น ๆ ว่า “Weather Radar” แต่ผมเติมคำว่า Airborne เพื่อแยกออกจาก Ground Wx Radar ที่ติดตั้งอยู่กับสถานีภาคพื้น (ซึ่งสนามบินสุวรรณภูมิก็กำลังจะมีการติดตั้ง ถือเป็นข่าวดีมาก ๆ) หลักการทำงานของ Weather Radar Weather Radar จะใช้การส่งคลื่นออกไป แล้ววัดการสะท้อนกลับมา แสดงผลเป็น สีต่าง ๆ ตามความรุนแรงของอนุภาคในอากาศ ได้แก่ ทั้งหมดนี้จะแสดงผลบนจอ Navigation …

Firm landing

ว่าด้วยเรื่องสภาพอากาศ ตอนที่ 2

เริ่มกันด้วยเรื่องใกล้ตัวที่สุดสำหรับผู้โดยสาร เวลานั่งเครื่องบิน หลายคนมักจะตัดสินว่านักบิน “เก่งหรือไม่เก่ง” จากการแตะพื้นของเครื่องบินว่า นุ่มนวลหรือกระแทกแรง ใช่ไหมครับ? ความจริงแล้ว นักบินทุกคนก็อยากจะบังคับให้เครื่องบินแตะผิวรันเวย์อย่าง นิ่มนวลที่สุด อยู่แล้ว แต่ใช่ว่าทุกครั้งจะทำได้ตามใจ เพราะบางสถานการณ์ “การแตะพื้นแบบหนึบ ๆ” หรือที่เราเรียกว่า Firm Landing คือสิ่งจำเป็นเพื่อความปลอดภัย เวลาลงแบบนี้ ผู้โดยสารอาจจะมีอาการ “เงิบ” หรือ “เหวอ” อยู่บ้าง บางท่านอาจส่ายหัวแล้วทำหน้าบูดใส่ลูกเรือ แต่จริง ๆ แล้ว นักบินตั้งใจทำครับ ไม่ใช่เพราะบินพลาด ทำไมต้อง Firm Landing? การลงแบบ “หนึบ” จะถูกเลือกใช้เมื่อสนามบินหรือสภาพอากาศไม่ปกติ เช่น ทั้งหมดนี้คือสถานการณ์ที่ Firm Landing เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด เพราะการแตะพื้นแบบหนึบจะทำให้ ล้อสัมผัสรันเวย์ได้แน่นขึ้น ส่งผลให้ระบบเบรกทำงานได้มีประสิทธิภาพ ใช้ระยะทางน้อยลง และควบคุมเครื่องให้อยู่ในสภาพปลอดภัยได้เร็วขึ้น Braking Action – ค่าที่บอกว่าสนาม “ลื่น” แค่ไหน การบินมีคำศัพท์เฉพาะอีกคำคือ Braking …

Flying through strome

การบินในสภาพอากาศ ตอนที่ 1

เมื่อพูดถึง “สภาพอากาศกับการบิน” หลายคนคงเคยได้ยินข่าวเครื่องบินประสบอุบัติเหตุเนื่องจากสภาพอากาศเลวร้ายอยู่บ่อยครั้ง จนทำให้เกิดความรู้สึกกังวลว่า“ช่วงนี้เครื่องบินตกบ่อยจัง” แต่ในมุมมองของนักบิน เวลาที่เราได้ยินข่าวลักษณะนี้ สิ่งแรกที่เราคิดไม่ใช่ความกลัว แต่คือ การให้ความสนใจและเรียนรู้จากเหตุการณ์นั้น ๆ เพื่อหาคำตอบว่าเกิดอะไรขึ้น และจะป้องกันไม่ให้ซ้ำรอยได้อย่างไร ในวิชาชีพการบิน เรามีมารยาทและคติว่า“ผู้ที่ประสบอุบัติเหตุ คือลูกศิษย์ที่มาสอนเรา”เพราะเหตุการณ์เหล่านี้คือบทเรียนสำคัญ ที่คอยเตือนใจให้นักบินทุกคนตระหนัก และใช้เหตุการณ์จริงเป็นกรณีศึกษาในการป้องกันอุบัติเหตุในอนาคต หากมีการยกตัวอย่างเหตุการณ์หรืออุบัติเหตุในบทความนี้ ผมขอเรียนว่าไม่มีเจตนาลบหลู่บุคคล สายการบิน หรือองค์กรใด ๆ ทั้งสิ้น จุดประสงค์มีเพียงการแบ่งปันความรู้และสร้างความเข้าใจให้กับผู้อ่านครับ นักบินกับการเรียนรู้เรื่อง “ดิน ฟ้า อากาศ” ผมยังจำได้ดี ตั้งแต่สมัยเป็นนักเรียนการบินที่ศูนย์ฝึกการบินพลเรือน หัวหิน (ปี พ.ศ. 2536) ครูการบินทุกท่านมักจะย้ำกับพวกเราว่า “คุณจะเป็นนักบิน ต้องเรียนรู้เรื่องดิน ฟ้า อากาศ (Meteorology) ให้ได้ใกล้เคียงกับนักอุตุนิยมวิทยา (Meteorologist)” จนถึงวันนี้ เวลาก็ผ่านมากว่า 20 ปีแล้วที่ผมทำงานเป็นนักบินของการบินไทย คำสอนนั้นก็ยังคงเป็นความจริงเสมอมา (ขออนุญาตโม้นิดหนึ่ง ตอนเรียนผมสอบวิชา MET ได้ 97/100 ครับ 😊) แม้นักบินจะไม่ได้เรียนเชิงลึกเท่ากับนักอุตุนิยมวิทยา …