เครื่องบินสองลำบินสวนกันที่ 36000 ฟุต ได้ยังไง เกือบชน

เมื่อเครื่องบินสองลำบินสวนกันอยู่ที่ FL360 บนเส้นทางเดียวกัน

TCAS ช่วยป้องกันการชนกันเหนือมหาสมุทรแอตแลนติก เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2026 เกิดเหตุการณ์ที่น่าสนใจในห้วงอากาศมหาสมุทรแอตแลนติก ภายในเขตควบคุมของ Canary Islands FIR/UIR ประเทศสเปน เครื่องบินโดยสารสองลำจากสองสายการบิน กำลังบินอยู่บน Airway N857 ซึ่งเป็นเส้นทางบินหลักที่เชื่อมยุโรปกับอเมริกาใต้ ลำหนึ่งกำลังมุ่งหน้าไปทางเหนือ อีกลำกำลังบินสวนลงใต้ และที่สำคัญ… ทั้งสองลำได้รับอนุญาตให้บินที่ระดับ FL360 เหมือนกัน นั่นหมายความว่า หากไม่มีระบบป้องกันเพิ่มเติม ทั้งสองลำอาจเข้าใกล้กันจนเกิดอันตรายได้ เครื่องบินทั้งสองลำ Iberia Flight IB140 กำลังบินขึ้นเหนือที่ FL360 ขณะเดียวกัน Air Europa Flight UX57 กำลังบินลงใต้ ทั้งสองลำอยู่บน Airway N857 เดียวกัน เวลา 01:23 UTC ระบบ TCAS (Traffic Collision Avoidance System) ของทั้งสองเครื่องเริ่มตรวจพบว่า ระยะห่างกำลังลดลงจนมีความเสี่ยงต่อการชนกัน ระบบจึงเริ่มทำงานตามลำดับ ขั้นแรก …

Air Traffic Control

Air Traffic Control (ATC)

เบื้องหลังการบินที่ปลอดภัย นักบินไม่ได้บินเพียงลำพัง ทุกครั้งที่เราเดินทางด้วยเครื่องบิน ผู้โดยสารส่วนใหญ่มักจะเห็นเพียงนักบินที่นั่งอยู่ในห้องนักบิน และลูกเรือที่คอยดูแลภายในห้องโดยสาร แต่ในความเป็นจริง ยังมีบุคคลอีกกลุ่มหนึ่งที่มีบทบาทสำคัญไม่แพ้กัน แม้จะไม่เคยปรากฏตัวให้ผู้โดยสารเห็นเลย นั่นคือ เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศ (Air Traffic Controller หรือ ATCO) หน้าที่ของพวกเขาไม่ใช่การบังคับเครื่องบิน แต่เป็นการบริหารจัดการ “การจราจรบนท้องฟ้า” ให้เครื่องบินหลายพันเที่ยวบินสามารถเดินทางได้อย่างปลอดภัย เป็นระเบียบ และมีประสิทธิภาพตลอด 24 ชั่วโมง หากเปรียบเทียบง่าย ๆ นักบินคือผู้ขับรถ ส่วน Air Traffic Control คือศูนย์ควบคุมการจราจรที่มองเห็นภาพรวมของถนนทั้งประเทศ ทำไมจึงต้องมี Air Traffic Control? ท้องฟ้าอาจดูเหมือนกว้างใหญ่ไร้ขีดจำกัด แต่ในความเป็นจริง เครื่องบินจำนวนมากต้องใช้เส้นทางบินเดียวกัน ในช่วงเวลาเดียวกัน อาจมีเครื่องบินหลายสิบลำ หากไม่มีการจัดลำดับและแยกเครื่องบินอย่างเป็นระบบ ความเสี่ยงในการเข้าใกล้กันมากเกินไปก็จะเพิ่มขึ้นอย่างมาก หน้าที่หลักของ ATC คือ Air Traffic Control ไม่ได้มีเพียงหอบังคับการบิน หลายคนเข้าใจว่า ATC คือเจ้าหน้าที่ที่อยู่บนหอบังคับการบินเท่านั้น แต่จริง ๆ แล้ว …

ป้องกันไม่ให้เครื่องบินชนกันได้อย่างไร

ทำไมเครื่องบินจึงไม่บินชนกัน?

เบื้องหลัง “7 ชั้นของความปลอดภัย” ที่ปกป้องทุกเที่ยวบินบนท้องฟ้า หากคุณเคยนั่งเครื่องบินแล้วมองออกไปนอกหน้าต่าง คุณอาจเคยเห็นเครื่องบินอีกลำบินอยู่ไกล ๆ บนท้องฟ้า และอาจเกิดคำถามขึ้นในใจว่า “บนท้องฟ้ามีเครื่องบินมากมายขนาดนี้ แล้วทำไมมันถึงไม่ชนกัน?” คำถามนี้เป็นคำถามที่ผู้โดยสารจำนวนมากสงสัย และเป็นเหตุผลที่ทำให้หลายคนประหลาดใจเมื่อทราบว่า ในแต่ละวันมีเที่ยวบินพาณิชย์มากกว่า 100,000 เที่ยวบิน เดินทางอยู่ทั่วโลก พร้อมกับเครื่องบินของกองทัพ เครื่องบินธุรกิจ เครื่องบินฝึกบิน และอากาศยานอีกหลายประเภทที่ใช้ห้วงอากาศเดียวกัน แม้ว่าปริมาณการจราจรทางอากาศจะหนาแน่นมาก แต่เหตุการณ์เครื่องบินชนกันกลางอากาศกลับเกิดขึ้นน้อยมากเมื่อเทียบกับจำนวนเที่ยวบินทั้งหมด หลายคนอาจคิดว่าคำตอบคือ “เพราะนักบินเก่ง” หรือ “เพราะหอบังคับการบินคอยควบคุม” แม้ว่าทั้งสองปัจจัยจะมีความสำคัญ แต่ในความเป็นจริง ความปลอดภัยของการบินไม่ได้ขึ้นอยู่กับบุคคลหรือระบบใดระบบหนึ่ง หากแต่เกิดจากการออกแบบ ระบบป้องกันหลายชั้น (Layers of Safety) ซึ่งทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ก่อนเครื่องบินจะออกเดินทาง จนกระทั่งลงจอดที่ปลายทาง แนวคิดนี้เป็นหัวใจสำคัญของการบริหารความปลอดภัยในการบิน และเป็นเหตุผลที่ทำให้การเดินทางทางอากาศได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในรูปแบบการเดินทางที่ปลอดภัยที่สุดในโลก ชั้นที่ 1 การวางแผนการบิน (Flight Planning) ความปลอดภัยเริ่มต้นตั้งแต่ก่อนเครื่องยนต์จะติด ก่อนออกเดินทาง นักบินหรือพนักงานอำนวยการบิน (Flight Dispatcher) จะจัดทำแผนการบิน (Flight Plan) ซึ่งระบุรายละเอียดสำคัญ เช่น แผนการบินนี้จะถูกส่งให้หน่วยควบคุมการจราจรทางอากาศตรวจสอบ …

B787 DREAMLINER

รู้จัก 4 เครื่องบินโดยสารยุคใหม่ที่เปลี่ยนโลกการบิน

Boeing 787 Dreamliner • Airbus A350 XWB • Airbus A321neo • Boeing 737 MAX ในช่วงกว่า 15 ปีที่ผ่านมา อุตสาหกรรมการบินได้เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เครื่องบินรุ่นใหม่ไม่ได้แข่งขันกันเพียงเรื่อง “ความเร็ว” หรือ “ขนาด” อีกต่อไป แต่แข่งขันกันด้าน การประหยัดเชื้อเพลิง ความสบายของผู้โดยสาร ความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และต้นทุนการดำเนินงาน หากต้องเลือกเครื่องบินที่เป็นตัวแทนของยุคใหม่มากที่สุด คงหนีไม่พ้น 4 รุ่นนี้ ได้แก่ ทั้งสี่รุ่นได้รับการออกแบบด้วยแนวคิดที่แตกต่างกัน แต่มีเป้าหมายเดียวกัน คือ บินได้ไกลขึ้น ใช้น้ำมันน้อยลง และให้ผู้โดยสารได้รับประสบการณ์ที่ดีที่สุด Boeing 787 Dreamliner เครื่องบินที่เปลี่ยนแนวคิดของการบินระยะไกล Boeing 787 เปิดตัวครั้งแรกในปี 2011 และถือเป็นเครื่องบินลำตัวกว้าง (Wide-body) รุ่นแรกของโลกที่ใช้วัสดุคอมโพสิตเป็นโครงสร้างหลักกว่า 50% ก่อนหน้านั้น เครื่องบินส่วนใหญ่สร้างจากอะลูมิเนียม แต่ Boeing …

Rapid decompression

Rapid Decompression: ทุกสิ่งที่ผู้โดยสารควรรู้

เมื่อความดันในห้องโดยสารหายไปในเวลาไม่กี่วินาที จะเกิดอะไรขึ้น? ทุกครั้งที่เราเดินขึ้นเครื่องบิน เรากำลังก้าวเข้าสู่สภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากโลกภายนอกอย่างสิ้นเชิง เมื่อเครื่องบินบินอยู่ที่ระดับความสูงประมาณ 35,000–40,000 ฟุตอากาศภายนอกเบาบางมากความดันบรรยากาศเหลือเพียงประมาณหนึ่งในสี่ของระดับน้ำทะเล มนุษย์ไม่สามารถหายใจอยู่ในสภาพแวดล้อมเช่นนั้นได้ นั่นคือเหตุผลที่เครื่องบินโดยสารทุกลำต้องมี ระบบปรับความดันห้องโดยสาร (Cabin Pressurization System) เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่มนุษย์สามารถใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัย แต่หากวันหนึ่งระบบนี้สูญเสียความดันอย่างรวดเร็วหรือเกิดรูรั่วขนาดใหญ่บนลำตัวเครื่องบิน สิ่งที่เรียกว่า Rapid Decompressionก็จะเกิดขึ้น Rapid Decompression คืออะไร? Rapid Decompression คือ การที่ความดันภายในห้องโดยสารลดลงอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียงไม่กี่วินาที อากาศภายในห้องโดยสารจะพุ่งออกสู่ภายนอกผ่านช่องเปิดอย่างรวดเร็ว เนื่องจากความดันภายในเครื่องสูงกว่าภายนอกมาก การไหลของอากาศนี้เกิดจากกฎพื้นฐานของฟิสิกส์ อากาศจะไหลจากบริเวณที่มีความดันสูงไปยังบริเวณที่มีความดันต่ำเสมอ ทำไมเครื่องบินต้องอัดความดัน? แม้เครื่องบินจะบินที่ระดับ 38,000 ฟุต แต่ผู้โดยสารภายในห้องโดยสารจะรู้สึกเหมือนอยู่ที่ระดับความสูงประมาณ 6,000–8,000 ฟุต ซึ่งเป็นระดับที่ร่างกายมนุษย์ส่วนใหญ่ยังสามารถหายใจได้ตามปกติ หากไม่มีระบบนี้ ผู้โดยสารจะหมดสติภายในเวลาอันสั้น สาเหตุของ Rapid Decompression Rapid Decompression อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น แม้เหตุการณ์เหล่านี้จะเกิดขึ้นได้แต่ถือว่าพบได้น้อยมากเนื่องจากเครื่องบินพาณิชย์ได้รับการออกแบบ ตรวจสอบ และบำรุงรักษาภายใต้มาตรฐานด้านความปลอดภัยที่เข้มงวด ผู้โดยสารจะรู้สึกอย่างไร? หลายคนจินตนาการว่า ทุกคนจะถูกดูดออกจากเครื่องทันที แต่ความเป็นจริงแตกต่างออกไป สิ่งแรกที่ผู้โดยสารมักสัมผัสคือ หมอกสีขาวที่เห็น …

Aviation Radar technology evolution

วิวัฒนาการของระบบติดตามอากาศยานที่ทำให้การบินปลอดภัยยิ่งขึ้น

เมื่อเปิดเว็บไซต์ติดตามเที่ยวบินอย่าง FlightRadar24 หรือ FlightAware หลายคนอาจเข้าใจว่า “เรดาร์” คือผู้ที่มองเห็นเครื่องบินทั้งหมดบนท้องฟ้า แต่ในความเป็นจริง ระบบติดตามอากาศยานในปัจจุบันอาศัยการทำงานร่วมกันของเทคโนโลยีหลายชนิด ซึ่งได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจาก Primary Surveillance Radar (PSR) ไปสู่ Secondary Surveillance Radar (SSR) และล่าสุดคือ Automatic Dependent Surveillance – Broadcast (ADS-B) ✈️ PSR (Primary Surveillance Radar) ✈️ SSR (Secondary Surveillance Radar) ✈️ ADS-B (Automatic Dependent Surveillance – Broadcast) แม้ว่าปัจจุบัน ADS-B จะได้รับการใช้งานอย่างแพร่หลาย แต่ PSR, SSR และ ADS-B ไม่ได้แข่งขันกัน หากแต่ทำงานเสริมกัน เพื่อให้ระบบควบคุมจราจรทางอากาศมีความน่าเชื่อถือสูงสุด โดยเฉพาะในกรณีที่เครื่องบินบางลำไม่มีการส่งข้อมูล …

Safety Management System in Aviation

เมื่อชิ้นส่วนเครื่องยนต์พุ่งชนหน้าต่างห้องโดยสาร

ENGLISH version click here ผู้โดยสารเกือบถูกดูดออกจากเครื่องบิน… เกิดอะไรขึ้นกันแน่? เหตุการณ์ที่สร้างความตกใจให้กับผู้โดยสารและผู้ที่ติดตามข่าวการบินทั่วโลก คือกรณีที่เครื่องบินของสายการบิน Ryanair ต้องลงจอดฉุกเฉิน หลังเกิดเหตุชิ้นส่วนจากบริเวณเครื่องยนต์พุ่งชนลำตัวเครื่องบิน จนทำให้หน้าต่างห้องโดยสารได้รับความเสียหาย และเกิดการลดความดันภายในห้องโดยสารอย่างรวดเร็ว (Rapid Depressurization) มีรายงานว่า ผู้โดยสารที่นั่งติดกับหน้าต่างได้รับผลกระทบจากแรงดันอากาศอย่างรุนแรง ร่างกายถูกดึงเข้าหาช่องเปิดของหน้าต่าง ก่อนที่ผู้โดยสารคนอื่น ๆ และลูกเรือจะช่วยกันดึงกลับเข้ามาภายในห้องโดยสารได้อย่างปลอดภัย แม้ว่าข่าวหลายสำนักจะใช้คำว่า “เกือบถูกดูดออกจากเครื่องบิน” แต่ในทางวิศวกรรมการบิน สิ่งที่เกิดขึ้นมีรายละเอียดที่น่าสนใจมากกว่านั้น ความจริงแล้ว ผู้โดยสารถูก “ดูด” ออกไปหรือไม่? คำว่า “ถูกดูดออกจากเครื่องบิน” เป็นคำอธิบายที่เข้าใจง่ายสำหรับคนทั่วไป แต่ในทางฟิสิกส์ สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ความแตกต่างของความดันอากาศ (Pressure Differential) ระหว่างทำการบินที่ระดับความสูงประมาณ 35,000–40,000 ฟุต เมื่อหน้าต่างได้รับความเสียหายจนเกิดช่องเปิดขนาดใหญ่ อากาศภายในห้องโดยสารจะไหลออกสู่ภายนอกอย่างรวดเร็ว เพื่อให้ความดันทั้งสองด้านเข้าสู่สมดุล แรงลมที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาสั้น ๆ นี้เอง ที่สามารถดึงสิ่งของหรือแม้แต่ร่างกายของผู้โดยสารที่อยู่ใกล้ช่องเปิดให้เคลื่อนเข้าหาหน้าต่างได้ ดังนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่ “สูญญากาศดูด” แต่เป็น การไหลของอากาศจากบริเวณที่มีความดันสูงไปยังบริเวณที่มีความดันต่ำ Rapid Depressurization คืออะไร? …

เส้นทางสู่ฝัน การเป็นนักบินพาณิชย์

การเป็นนักบินพาณิชย์ หรือ An Airline Pilot นั้นแต่ละคนมีเส้นทางเดินเพื่อสู่เป้าหมายที่แตกต่างกันไป แต่สำหรับผมไม่เคยนึกไฝ่ฝันอยากเป็นนักบินมาก่อนเลย ตั้งแต่เข้าช่วงเริ่มเป็นวัยรุ่น ก็มุ่งมั่นแต่การทำความเข้าใจเรื่องต่าง ๆ ที่กำลังเรียน พอจบม. 3 ก็สอบชิงทุนพสวท. ก็รับทุนตั้งแต่ม.4 จึงไม่เคยวาดฝันถึงการมีอาชีพเป็นนักบินเลยสักนิด เพราะว่าไม่เคยรับรู้ว่าการเป็นนักบินต้องทำอย่างไรบ้างหรือเป็นนักบินแล้วดีอย่างไร ชมวีดีโอ จากตัวอย่างบางตอนในหนังสือ A Pilot Book Part II ซื้อหนังสือเล่มจริงได้ทาง Shopee A Pilot Book A Pilot Part II Captain Sopon Phikanesuan www.mebmarket.com หนังสือ A Pilot Part II สำหรับผู้สนใจด้านการบินและเกร็ดความรู้สำหรับผู้โดยสารเพื่อความปลอดภัยในการเดินทาง แอดไลน์ https://line.me/R/ti/p/%40a-pilot เ… Get it now ชมคลิปวีดีโอที่นี่ครับ

เมื่อครูการบินจากไปกลางอากาศ: บทเรียนที่วงการการบินไม่ควรมองข้าม

“Every accident and every incident leaves behind a lesson. Our responsibility is to learn from it.” ENG version Click Here วงการการบินทั่วโลกต่างรู้สึกสะเทือนใจ เมื่อมีรายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างการบินฝึกในประเทศอาร์เจนตินา ซึ่งครูการบินได้ออกจากเครื่องบินขณะกำลังทำการบินกับนักเรียน ส่งผลให้ครูการบินเสียชีวิต ขณะที่นักเรียนสามารถควบคุมอากาศยานและนำเครื่องบินลงจอดได้อย่างปลอดภัยเพียงลำพัง เหตุการณ์นี้ได้รับความสนใจจากสื่อทั่วโลก เนื่องจากเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้ยาก และมีคำถามตามมามากมายถึงสิ่งที่เกิดขึ้นบนเครื่องบินในวันนั้น อย่างไรก็ตาม ในฐานะผู้ปฏิบัติงานด้านการบิน เราควรแยก “ข้อเท็จจริง” ออกจาก “ข้อสันนิษฐาน” อย่างชัดเจน และรอผลการสอบสวนจากหน่วยงานที่รับผิดชอบก่อนที่จะสรุปสาเหตุของเหตุการณ์ สิ่งที่เราทราบจากข้อมูลที่เผยแพร่ จากรายงานเบื้องต้น เครื่องบินฝึกบินแบบ Cessna 150 ของโรงเรียนการบินแห่งหนึ่งในจังหวัด Córdoba ประเทศอาร์เจนตินา ได้ออกทำการบินฝึกตามปกติ โดยมีครูการบินและนักเรียนการบินอยู่บนเครื่อง ระหว่างการบิน นักเรียนให้การกับเจ้าหน้าที่ว่า ครูการบินได้ถอดหูฟัง วางโทรศัพท์มือถือ ปลดเข็มขัดนิรภัย เปิดประตูเครื่องบิน และออกจากอากาศยานในขณะที่ยังอยู่กลางอากาศ หลังจากนั้น นักเรียนสามารถควบคุมอากาศยานกลับมาลงจอดได้อย่างปลอดภัย …

Cockpit UPRT overview

ตอนที่ 2: อะไรคือสาเหตุที่ทำให้เครื่องบินเข้าสู่ Aircraft Upset?

จากสภาพอากาศ ความผิดพลาดของมนุษย์ ไปจนถึงความขัดข้องของระบบอากาศยาน เมื่อพูดถึง Aircraft Upset หลายคนอาจจินตนาการถึงเครื่องบินที่กำลังดิ่งลงหรือเอียงอย่างรุนแรง แต่ในความเป็นจริง สภาวะเช่นนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุ Aircraft Upset มักเป็นผลลัพธ์ของ “เหตุการณ์หลายอย่างที่เกิดขึ้นต่อเนื่องกัน” หรือที่ในวงการความปลอดภัยเรียกว่า Error Chain หรือ Accident Chain หากนักบินสามารถตัดวงจรนี้ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เหตุการณ์อาจไม่ลุกลามจนกลายเป็นภาวะวิกฤต โดยทั่วไป สาเหตุสามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ 1. สภาพอากาศ (Environmental Factors) แม้เทคโนโลยีการบินในปัจจุบันจะก้าวหน้าเพียงใด แต่ธรรมชาติยังคงเป็นสิ่งที่นักบินต้องให้ความเคารพเสมอ ความปั่นป่วนของอากาศ (Severe Turbulence) ความปั่นป่วนอย่างรุนแรงสามารถทำให้เครื่องบินเปลี่ยนท่าทางอย่างฉับพลัน โดยเฉพาะเมื่อเกิดกระแสลมในแนวดิ่งที่มีความรุนแรง ผู้โดยสารอาจรู้สึกเหมือนเครื่องบินตกหลุมอากาศ แต่ในความเป็นจริง เครื่องบินกำลังถูกแรงอากาศผลักขึ้น ลง หรือเอียงไปด้านข้างอย่างรวดเร็ว หากไม่มีการคาดเข็มขัดนิรภัย ผู้โดยสารและลูกเรืออาจได้รับบาดเจ็บจากการกระแทกภายในห้องโดยสาร แม้ตัวเครื่องบินจะยังอยู่ในสภาพปลอดภัย ลมเฉือน (Wind Shear) Wind Shear คือการเปลี่ยนแปลงของความเร็วหรือทิศทางลมในระยะทางสั้น ๆ หากเกิดขึ้นในช่วงวิกฤต เช่น ระหว่างขึ้นบินหรือกำลังลงจอด …