สนามบินมีการซ้อมเครื่องบินตกจริง ๆ หรือไม่ และซ้อมกันบ่อยแค่ไหน?

หากวันหนึ่งคุณเห็นรถดับเพลิง รถพยาบาล เจ้าหน้าที่กู้ภัย และคนจำนวนมากวิ่งวุ่นอยู่บริเวณสนามบิน

อย่าเพิ่งตกใจ

เพราะสิ่งที่คุณเห็นอาจเป็นเพียง “การซ้อมแผนฉุกเฉิน” เท่านั้น

หลายคนไม่ทราบว่า สนามบินทั่วโลกมีข้อกำหนดให้ต้องเตรียมพร้อมรับมือเหตุอากาศยานอุบัติเหตุอยู่ตลอดเวลา และต้องมีการฝึกซ้อมอย่างสม่ำเสมอ

การซ้อมเครื่องบินตกมีอยู่จริง

ICAO กำหนดให้สนามบินที่ให้บริการการบินพาณิชย์ต้องมี

Airport Emergency Plan (AEP)

หรือแผนฉุกเฉินของสนามบิน

แผนดังกล่าวครอบคลุมเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น

✈️ เครื่องบินตกภายในสนามบิน

✈️ เครื่องบินตกนอกเขตสนามบิน

✈️ เครื่องบินไฟไหม้

✈️ เครื่องบินไถลออกนอกทางวิ่ง

✈️ เหตุวินาศกรรมหรือการก่อความไม่สงบ

✈️ เหตุสารอันตรายรั่วไหล

แต่การมีแผนเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ

ทุกหน่วยงานต้องซ้อมร่วมกันเพื่อให้มั่นใจว่าสามารถปฏิบัติงานได้จริง

การซ้อมแบบ Full-Scale Exercise คืออะไร?

นี่คือการซ้อมที่สมจริงที่สุด

สนามบินจะจำลองเหตุการณ์เสมือนเกิดอุบัติเหตุจริง

ตัวอย่างเช่น

“เครื่องบิน Boeing 777 พร้อมผู้โดยสาร 300 คน ไถลออกนอกทางวิ่งและเกิดเพลิงไหม้”

จากนั้นจะมีการระดมกำลังจากทุกหน่วยงานเข้าปฏิบัติการ

🚒 หน่วยดับเพลิงสนามบิน

🚑 หน่วยแพทย์ฉุกเฉิน

👮 ตำรวจ

🏥 โรงพยาบาล

🛩️ สายการบิน

🛂 หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง

บางครั้งมีการใช้เครื่องบินเก่าหรือแบบจำลองอากาศยานจริงในการฝึก

รวมทั้งมีอาสาสมัครแต่งหน้าเป็นผู้บาดเจ็บเพื่อเพิ่มความสมจริง

ซ้อมบ่อยแค่ไหน?

ตามแนวทางของ ICAO

สนามบินควรมี

Full-Scale Emergency Exercise

อย่างน้อยทุก 2 ปี

เป็นการซ้อมขนาดใหญ่ที่ทุกหน่วยงานเข้าร่วม

และระหว่างนั้น

Tabletop Exercise หรือ Partial Exercise

ควรจัดเป็นประจำในช่วงระหว่างรอบการซ้อมใหญ่

เพื่อทดสอบขั้นตอนการติดต่อประสานงานและการตัดสินใจ

กล่าวง่าย ๆ คือ

สนามบินไม่ได้รอ 2 ปีแล้วค่อยซ้อมครั้งเดียว

แต่มีการฝึกในระดับต่าง ๆ อย่างต่อเนื่องตลอดเวลา

ทำไมต้องซ้อมทั้งที่อุบัติเหตุเกิดไม่บ่อย?

คำตอบคือ

เพราะเมื่อเกิดเหตุจริง

จะไม่มีโอกาสให้ลองผิดลองถูก

เหตุการณ์อากาศยานอุบัติเหตุอาจเกี่ยวข้องกับ

• ผู้โดยสารหลายร้อยคน
• เชื้อเพลิงหลายหมื่นลิตร
• หน่วยงานหลายสิบองค์กร
• สื่อมวลชนจำนวนมาก
• ครอบครัวผู้โดยสารจากหลายประเทศ

หากไม่มีการซ้อมมาก่อน ความสับสนเพียงไม่กี่นาทีอาจส่งผลต่อชีวิตของผู้ประสบเหตุจำนวนมาก

สิ่งที่ตรวจสอบระหว่างการซ้อม

การซ้อมไม่ได้เน้นเฉพาะการดับไฟ

แต่ประเมินทั้งระบบ เช่น

✓ เวลาตอบสนองของรถดับเพลิง

✓ การอพยพผู้โดยสาร

✓ การคัดแยกผู้บาดเจ็บ

✓ การสื่อสารระหว่างหน่วยงาน

✓ การบริหารศูนย์อำนวยการฉุกเฉิน

✓ การดูแลญาติผู้โดยสาร

✓ การจัดการสื่อมวลชน

✓ การฟื้นฟูการดำเนินงานของสนามบิน

ถ้าไม่ผ่านการซ้อมล่ะ?

หลังการซ้อมทุกครั้ง จะมีการสรุปบทเรียน (Lessons Learned)

หากพบข้อบกพร่อง

สนามบินต้องปรับปรุงแผน อุปกรณ์ หรือกระบวนการทำงาน

เป้าหมายสำคัญของการซ้อมไม่ใช่การพิสูจน์ว่าทุกอย่างสมบูรณ์แบบ

แต่คือการค้นหาจุดอ่อนก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์จริง

ประสบการณ์ส่วนตัวผมเข้าร่วมการฝึกซ้อมใหญ่ ๆ มาแล้วหลายที่ และได้มีโอกาสเป็นผู้ประเมินการฝึกซ้อมระดับประเทศครั้งหนึ่งเมื่อปี 2022 ผมจะนำภาพมาประกอบบทความภายหลังครับ

สรุป

ใช่… สนามบินมีการซ้อมเหตุเครื่องบินตกจริง

และในหลายกรณีมีความสมจริงจนคนภายนอกอาจเข้าใจผิดว่าเกิดอุบัติเหตุขึ้นจริง

การซ้อมเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญของระบบความปลอดภัยการบิน เพราะช่วยให้เจ้าหน้าที่หลายร้อยคนจากหลายหน่วยงานสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

อุบัติเหตุทางการบินอาจเกิดขึ้นไม่บ่อย

แต่เมื่อเกิดขึ้น ทุกวินาทีมีความหมาย

และนั่นคือเหตุผลที่สนามบินทั่วโลกต้องซ้อม เตรียมพร้อม และทบทวนแผนฉุกเฉินอยู่เสมอ

accident Airbus aircraft air crash airline airmanship airways airworthiness aviation Aviation SMS become a captain become a pilot Boeing captain CAT Crisis Crisis Management emergency engine fatigue flight safety flying skill go-around Indigo interview management pilot qualified pilot safety safety management Safety Management System safety report SMS student pilot technology training turbulence weather การจัดการความปลอดภัย การบิน การสอบสัมภาษณ์ ความปลอดภัย นักบิน สอบนักบิน เส้นทางบิน