หน้ากากออกซิเจนผู้โดยสาร: วิธีใช้งานอย่างถูกต้อง

by Captain Sopon P.in Air Travel Experience, Flight Safety & Regulationson October 9, 2025October 9, 2025

Passenger Oxygen Masks: How to Use Them Properly

การจัดเก็บ & การแจกจ่าย

ในเครื่องบินพาณิชย์ หน้ากากออกซิเจนสำหรับผู้โดยสารมักถูกเก็บซ่อนอยู่ในช่องเหนือศีรษะ (overhead compartment หรือ panel บนเพดาน) และจะถูกปล่อยออกมาโดยอัตโนมัติเมื่อเกิดการลดความดันภายในห้องโดยสาร (depressurization) Wikipedia+2HRD Aero Systems+2
โดยปกติจะมีหน้ากากเหลือเผื่อไว้เกินกว่าจำนวนที่นั่ง เพื่อสำรองให้กับทารก หรือเด็กที่อาจต้องนั่งอยู่ในอ้อมกอดของผู้ใหญ่ Wikipedia+1
เมื่อระบบปล่อยหน้ากาก หน้ากากสีเหลือง (ซิลิโคน) ที่เชื่อมต่อผ่านท่อกับอุปกรณ์ผลิตออกซิเจนจะหล่นลงมา โดยบางรุ่นอาจมีถุงสะสม (re-breather bag) ที่อาจไม่พองเต็มก็ได้ ซึ่งไม่ใช่สัญญาณว่าอุปกรณ์ทำงานผิดปกติ HRD Aero Systems+2Wikipedia+2

ขั้นตอนการใช้งานหน้ากากออกซิเจน

Steps to Use the Oxygen Mask

ดึงหน้ากากลงมา (Pull down the mask)
ดึงหน้ากากลงมาเล็กน้อยอย่างแรง — การกระตุกเล็กน้อยนี้เป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้ safety pin (หรือสลักล็อก) หย่อนตัว การดึงนี้จะปลดล็อกกลไกการผลิตออกซิเจน (เช่น chemical oxygen generator) ให้เริ่มทำงานทันที Wikipedia+2DK Turbines+2
สวมหน้ากากให้ครอบปากและจมูก (Cover both mouth and nose)
ให้หน้ากากครอบทั้งจมูกและปากอย่างมิดชิด เพื่อป้องกันการรั่วไหลของออกซิเจน ควรใช้น้ำหนักยืดสายรัด (elastic strap) ด้านหลังศีรษะให้แน่นพอดี hoytlivery.com+2The Washington Post+2
หายใจตามปกติ (Breathe normally)
ไม่จำเป็นต้องหายใจแรงหรือพยายาม “ประหยัด” ออกซิเจน — ระบบจะจ่ายออกซิเจนในอัตราที่เพียงพอให้กับการใช้งานปกติ HRD Aero Systems+2DK Turbines+2
ช่วยเหลือผู้อื่นหลังจากใส่ของตนเองแล้ว (Assist others after securing your own mask)
ให้สวมหน้ากากของตนเองให้เรียบร้อยก่อน จากนั้นจึงช่วยเด็กหรือผู้โดยสารอื่น — เพราะหากท่านหมดสติก่อนใส่ให้ตัวเอง ก็อาจไม่สามารถช่วยใครได้เลย Wikipedia+3Travel.gc.ca+3The Washington Post+3
คงใส่หน้ากากจนกว่าจะได้รับอนุญาตให้ถอด (Keep it on until safe)
อย่าถอดหน้ากากเองโดยพลการ แม้รู้สึกว่าอากาศเริ่มดีขึ้น — รอคำแนะนำจากลูกเรือหรือประกาศว่าอยู่ที่ระดับความสูงที่สามารถหายใจได้ตามปกติแล้ว DK Turbines+2Travel.gc.ca+2

ระยะเวลาที่ใช้งาน & เหตุผลที่ต้องลดระดับการบิน (Duration & Need for Descent)

ระบบหน้ากากออกซิเจนแบบ chemical generator มักรองรับการใช้งานได้ราว 12 นาที (ขึ้นกับเครื่องบิน / ระบบที่ติดตั้ง) HRD Aero Systems+3DK Turbines+3Wikipedia+3
เวลานี้โดยทั่วไปเพียงพอให้นักบินดำเนินการลดระดับเครื่องบินไปสู่ระดับที่ความกดอากาศเพียงพอแก่การหายใจได้ตามปกติ (safe altitude) Skybrary+3HRD Aero Systems+3Wikipedia+3
อย่างไรก็ดี เครื่องบินบางรุ่นอาจติดตั้งระบบออกซิเจนแบบรวม (central oxygen tanks) ที่มีความจุมากกว่า และอาจให้เวลานานขึ้น ขึ้นกับจำนวนผู้โดยสารและปริมาณใช้ในขณะนั้น Wikipedia+2Wikipedia+2
สำหรับนักบินใน flight deck จะใช้หน้ากากแบบ “quick donning full face mask” ซึ่งอาศัยระบบปรับโหมดการจ่ายออกซิเจน (100 %, แบบผสม, มีแรงดัน) ทำให้ระยะเวลาการใช้งานอาจยาวนานหลายชั่วโมง ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ Skybrary+2Wikipedia+2

เวลาแห่ง “สติที่เป็นประโยชน์” (Time of Useful Consciousness)

“Time of Useful Consciousness” (TUC) หรือ “เวลาแห่งสติที่ยังพอทำงานได้” คือช่วงเวลาที่มนุษย์ยังสามารถตัดสินใจหรือทำการแก้ไขสถานการณ์ได้ก่อนที่จะเริ่มสูญเสียความสามารถ (แม้จะยังไม่หมดสติโดยสมบูรณ์) Skybrary+2Skybrary+2
ค่าประมาณ TUC จะแตกต่างตามความสูง: ยิ่งสูงมาก เวลานี้จะสั้นลงอย่างรวดเร็ว
- ที่ระดับ FL 400 (≈ 40,000 ฟุต) เวลาอาจอยู่ในช่วง 15–20 วินาที avweb.com+3Flight Safety Foundation+3Skybrary+3
- ที่ระดับ FL 450 อาจเหลือเพียง 9–12 วินาที Flight Safety Foundation+1
- ตารางอ้างอิงบางแหล่งแสดงว่า ที่ 30,000 ฟุต TUC อาจเหลือ 1–2 นาที หรือ ต่ำกว่านั้น ขึ้นกับปัจจัยหลายประการ เช่น สุขภาพ ร่างกาย ความเครียด eoas.ubc.ca+3avweb.com+3Skybrary+3
ดังนั้น ในเหตุการณ์ลดความดันเฉียบพลัน ผู้โดยสารมีเวลาเพียงน้อยนิดในการดึงและสวมหน้ากาก — หากช้าหรือรีรอเกินไป อาจสูญเสียความสามารถในการตอบสนองได้ Skybrary+3Wikipedia+3Skybrary+3

ประเด็นปัญหา & ข้อควรระวัง

บางกรณีมีรายงานว่าสายการบินจำเป็นต้องตรวจสอบหน้ากากออกซิเจนในฝูงบิน Boeing 737 เนื่องจากมีชิ้นส่วนอุปกรณ์ (oxygen generator) เคลื่อนที่ออกจากตำแหน่งอาจส่งผลให้ใช้งานไม่ได้ในเหตุฉุกเฉิน Reuters
ถุงสะสม (re-breather bag) บางครั้งอาจไม่พองเต็ม แม้ระบบจ่ายออกซิเจนจะทำงานปกติ — ผู้โดยสารไม่ควรถอดหน้ากากเพียงเพราะถุงไม่พอง Skybrary+3The Washington Post+3Wikipedia+3
อย่าพยายามถอดหน้ากากหากยังอยู่ในระดับความสูงที่อากาศยังบาง — เพราะอาจทำให้ขาดออกซิเจนโดยไม่รู้ตัว

🧠 Time of Useful Consciousness (TUC)

ระยะเวลาที่มนุษย์ยังสามารถควบคุมสติและการตัดสินใจได้หลังเกิดภาวะขาดออกซิเจน

ความสูง (Altitude)	Time of Useful Consciousness (TUC)	ระยะเวลาที่เหลือโดยประมาณ (Approximate Useful Time)	หมายเหตุ (Remarks)
Sea Level (0 ft)	ไม่จำกัด / Unlimited	—	ความกดอากาศเพียงพอต่อการหายใจ
10,000 ft	ไม่จำกัด / Unlimited	—	ยังเพียงพอสำหรับร่างกายปกติ
18,000 ft	20 – 30 นาที / minutes	ประสิทธิภาพลดลงเล็กน้อย (mild hypoxia)
22,000 ft	10 นาที	ความสามารถในการตัดสินใจลดลงอย่างเห็นได้ชัด
25,000 ft	3 – 5 นาที	เริ่มสูญเสียสติในไม่กี่นาที
30,000 ft	1 – 2 นาที	เริ่มหมดสติถ้าไม่ใส่หน้ากากทันที
35,000 ft	30 – 60 วินาที	อันตรายรุนแรง ต้องสวมหน้ากากภายในไม่กี่วินาที
40,000 ft	15 – 20 วินาที	สูญเสียการรับรู้เกือบทันที
43,000 ft	9 – 12 วินาที	หมดสติรวดเร็วมาก
50,000 ft	5 – 9 วินาที	สติหายไปในพริบตา (instant incapacitation likely)
60,000 ft+	< 5 วินาที	ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้เลย

🔍 แหล่งอ้างอิง (References)

FAA Aeronautical Information Manual (AIM 8-1-2) – Physiological Factors Affecting Pilot Performance
https://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/aim_html/chap8_section_1.html
SKYbrary – Time of Useful Consciousness (TUC)
https://skybrary.aero/articles/time-useful-consciousness
Flight Safety Foundation – “For Lack of a Mask”
https://flightsafety.org/asw-article/for-lack-of-a-mask
Aviation Physiology – FAA Pilot Handbook of Aeronautical Knowledge (PHAK Chapter 17)
https://www.faa.gov/regulations_policies/handbooks_manuals/aviation/phak

เตาอบโตชิบา ราคาพิเศษ ของดีราคาถูกมีจริง

กว่าจะเป็นสายการบิน Becoming an Airline

Captain Sopon P.

www.mebmarket.com

“เข้าใจระบบ เข้าใจการทำงาน และรู้ลึกเรื่องการขอใบอนุญาตการบิน” การสร้างสายการบินไม่ใช่แค่การซื้อเครื่องบินและเปิดขายตั๋ว แต่คือกระบวนการ…