ย้อนกลับไปก่อนเข้าสู่เส้นทางนักบินฝึกหัด การสอบคัดเลือกนักเรียนทุนในอดีตมีข้อกำหนดบางอย่างแตกต่างจากปัจจุบัน เช่น อายุและความสามารถด้านภาษาอังกฤษ แต่หลักการทั่วไปคือ ปริญญาตรีสาขาใดก็ได้
เพื่อนร่วมรุ่นของผมจบมาหลากหลายสาขา ตั้งแต่สัตวแพทย์ วิศวกรรม สถาปัตยกรรม นิเทศศาสตร์ ฯลฯ
ขั้นตอนการสอบคัดเลือก (ปี 1992)
การสอบแบ่งเป็น 5 ขั้นตอนหลัก ดังนี้
- สมัครและตรวจคุณสมบัติ
- ข้อกำหนดสมัยนั้นคือ หากผ่านทุกขั้นตอนแล้ว จะไม่สามารถสมัครสอบใหม่อีกในชีวิตนี้
- ปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลง เช่น ต้องรอ 3–5 ปี ขึ้นอยู่กับขั้นตอนที่ผ่าน
- สอบข้อเขียน
- วิชาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และภาษาอังกฤษ
- ปัจจุบันมีการเพิ่ม aptitude test เพื่อวัดความถนัดด้านต่าง ๆ เช่น short-term memory, spatial orientation, multi-tasking
- ตรวจร่างกาย
- ทำที่สถาบันเวชศาสตร์การบิน กองทัพอากาศ
- สอบสัมภาษณ์กับกัปตันการบินไทย
- รอบนี้สำคัญมากสำหรับวัด บุคลิกภาพ ความมั่นใจ และความรู้ทั่วไป
- ตัวผมเองเคยตอบคำถามกัปตันไม่รู้เรื่องเครื่องบินเลย แต่โชคดีที่สามารถอธิบายสิ่งที่เขียนในใบสมัคร เช่น sense of direction ได้ถูกจุด
- Aptitude Test สุดท้าย (สอบ “professor”)
- ทำกับนักจิตวิทยาจาก Scandinavian Institute of Aviation Psychology (SIAP)
- การสอบแบ่งเป็น 2 วัน: paper test และสอบตัวต่อตัว
- รอบนี้วัดทั้ง ความจำ, พื้นฐานพฤติกรรมทางสังคม, spatial orientation, การแก้ไขสถานการณ์กะทันหัน
ประสบการณ์ของผม
ตอนสอบสัมภาษณ์ในขั้นตอนที่ 4 ผมไม่มีความมั่นใจเลย เพราะไม่เคยรู้เรื่องเครื่องบินมาก่อน กัปตันถามเกี่ยวกับเครื่องบิน ผมตอบไม่ถูก แต่โชคดีที่สามารถอธิบายเรื่อง ทิศทางและการอ่านแผนที่ ได้อย่างมั่นใจ ซึ่งตรงกับการวัด Spatial Orientation ของนักบิน
การสอบรอบสุดท้ายถือเป็น ด่านหิน สำหรับทุกคน แต่ผมกลับสนุกมาก เพราะได้เรียนรู้ว่าอาชีพนักบินนั้นมีมิติให้ศึกษามากมาย
จากกว่าพันคนที่สมัคร รอบสุดท้ายมีผู้ผ่านเพียง 14 คน
ใคร ๆ ก็บินได้จริงหรือ?
คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ใช่ทุกคน
แม้ทุกคนจะมีความฝัน แต่การเป็นนักบินต้องผ่าน การคัดเลือกเข้มข้นหลายชั้น ทั้งด้านร่างกาย ความรู้ ความสามารถเฉพาะด้าน และทัศนคติ
ประสบการณ์และการสอบรอบต่าง ๆ สอนให้รู้ว่า การเป็นนักบินพาณิชย์ไม่ใช่เรื่องง่าย และไม่ใช่ใครก็ทำได้เหมือนกัน
Becoming a Commercial Pilot: Can “Anyone Fly” Really Be True?
Before stepping into pilot training, candidates for the student pilot scholarship faced a rigorous selection process. While the exact requirements have changed over time—such as age limits and English proficiency—the core principle remains: a bachelor’s degree in any field is acceptable.
In my cohort, classmates came from diverse backgrounds: veterinary science, engineering, architecture, communication arts, and more.
The Selection Process (Back in 1992)
The selection process consisted of five main stages:
- Application and Eligibility Check
- At that time, once you completed all stages, you were not allowed to reapply in your lifetime.
- Today, the rules vary; you may need to wait 3–5 years depending on how far you progressed in the previous attempt.
- Written Exam
- Covered mathematics, science, and English.
- Modern tests often include aptitude assessments, measuring short-term memory, spatial orientation, and multitasking skills.
- Medical Examination
- Conducted at the Air Force Institute of Aviation Medicine.
- Interview with Thai Airways Captains
- This stage evaluates personality, confidence, and general knowledge.
- I remember struggling to answer technical questions about aircraft, but I could explain my claim of “sense of direction” in my application, which reflected my ability to read maps and navigate confidently in unfamiliar terrain.
- Final Aptitude Test (“Professor Test”)
- Conducted by psychologists from the Scandinavian Institute of Aviation Psychology (SIAP).
- Lasted two days: a paper-based test and one-on-one interviews.
- Assessed memory, social behavior, spatial orientation, stress response, and problem-solving skills.
My Experience
During the fourth stage interview, I felt completely unprepared because I had no prior knowledge of aircraft. But I managed to explain my sense of direction confidently, which aligned with the evaluation of spatial orientation—an essential skill for pilots.
The final “professor” stage was the toughest yet most fascinating part of the process. It revealed how multidimensional a pilot’s role really is, far beyond just flying an airplane.
From over a thousand initial applicants, only 14 candidates successfully made it through to the end.
Can Anyone Really Become a Pilot?
The short answer is no.
While many people dream of flying, becoming a commercial pilot requires passing multiple rigorous assessments of physical ability, knowledge, specific skills, and attitude.
The experience and evaluation at each stage underscore an essential truth: being a commercial pilot is challenging, and not everyone can do it.
Key Takeaways for Aspiring Pilots
- Solid Foundations Matter: Mathematics, physics, and English form the backbone of aviation knowledge.
- Continuous Learning is Essential: Aviation rules, technologies, and procedures evolve constantly; a pilot must never stop studying.
- Discipline and Resilience: The journey is long and demanding, but perseverance shapes a professional pilot.
- The Right Mindset: A great pilot is measured not by rank or aircraft type but by professionalism, teamwork, and prioritizing safety at all times.
✈️ “Flying is a dream, but becoming a pilot is a journey. It requires preparation, focus, and resilience. Few will reach the cockpit, but every challenge along the way is part of the adventure.”
-
ค่าใช้จ่ายในการเรียนบิน
ผมได้รวบรวมข้อมูลปัจจุบันจากเว็บไซต์ของ CATC และ Bangkok Aviation Center (BAC) ให้ครบทั้งตารางค่าใช้จ่าย, ระยะเวลาหลักสูตร, ข้อกำหนดเบื้องต้น และแนวทางเรื่องวีซ่า โดยสรุปไว้ด้านล่างนี้ครับ 1. Civil Aviation Training Center (CATC) – หัวหิน ตารางค่าใช้จ่าย (Fee Table) จากข้อมูลในเว็บไซต์ Hua Hin Today (แม้จะเป็นบทความจากปี 2013) ระบุมูลค่าปัจจุบันของ หลักสูตร Private Pilot License (PPL) อยู่ที่ 386,000 บาท แต่ควรตรวจสอบกับ CATC โดยตรงเพื่อความแม่นยำ Hua Hin Today ระยะเวลาและโครงสร้างหลักสูตร ข้อกำหนดเบื้องต้น (Entry Requirements) แนวทางเรื่องวีซ่าสำหรับต่างชาติ เว็บไซต์ PSA เช่น Hua Hin Today…
-
ภาพรวมโปรแกรมฝึกนักบินในปัจจุบัน
1. โปรแกรมฝึกนักบินในประเทศไทย (ได้รับอนุมัติจาก CAAT) เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการใบอนุญาตนักบินที่ใช้งานได้ตรงกับสายการบินไทย และไม่ต้องยุ่งยากเรื่องวีซ่าหรือการแปลงใบอนุญาต 🔎 หมายเหตุ: ใบอนุญาตนักบินพาณิชย์ไทย (CPL/IR/ME + ATPL Theory) เป็นเส้นทางปกติสำหรับสมัครงานสายการบิน โปรแกรมการฝึกนักบินในประเทศไทย ศูนย์ฝึกที่ได้รับการรับรองจาก สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) CAAT มีรายชื่อ Flying Training Organisations (FTOs) ที่ได้รับอนุมัติอย่างเป็นทางการให้ดำเนินการฝึกนักบิน ตัวอย่างที่สำคัญ ได้แก่: โรงเรียนการบินที่มีชื่อเสียงอื่น ๆ ในประเทศไทย มุมมองจากนักบิน (Reddit) มีนักบินชาวไทยแชร์ว่า: “ตำแหน่งนักบินพาณิชย์ในสายการบินไทยถูกจำกัดให้เฉพาะผู้มีสัญชาติไทยตามกฎหมาย โอกาสเดียวที่ชาวต่างชาติจะบินได้ในไทย คือการเป็นครูการบินในโรงเรียนการบิน” โปรแกรมการฝึกนักบินระหว่างประเทศ Emirates Flight Training Academy (ดูไบ) หลักสูตรแบบบูรณาการตั้งแต่ไม่มีประสบการณ์จนถึง ATPL ใช้เครื่อง Cirrus SR22 และ Phenom 100 ระยะเวลาการฝึก 21 เดือน (ถ้าไม่รวมภาษาอังกฤษ) ถึง…
-
Attitude & Appearance: สิ่งที่กรรมการมองเห็นในตัวผู้สมัครนักบิน
ก่อนอื่นผมขอออกตัวก่อนว่า ผมไม่ใช่นักจิตวิทยา สิ่งที่ผมเขียนนี้มาจากประสบการณ์จริงและสิ่งที่ผมได้เรียนรู้จาก Professor และกัปตันที่เคยสอนผมมา และสิ่งที่น่าสนใจก็คือ ทุกครั้งที่พูดถึงคำว่า Attitude เขาจะพ่วงคำว่า Appearance มาด้วยเสมอ Attitude vs. Appearance ต่างกันอย่างไร? เพราะฉะนั้นทั้งสองคำจึงเชื่อมโยงกันโดยตรง — Attitude จะสะท้อนออกมาผ่าน Appearance ทำไม Attitude/Appearance ถึงสำคัญในห้องสัมภาษณ์? กัปตันผู้สัมภาษณ์ไม่ใช่นักจิตวิทยาที่สามารถ “อ่านใจ” ได้ 100% สิ่งที่เราพิจารณาคือ ภาพที่ปรากฏให้เห็น ซึ่งก็คือ Appearance ของผู้สมัครนั่นเอง ทัศนคติภายในของคุณจะถูกถ่ายทอดผ่าน… ดังนั้น Appearance จึงกลายเป็นเกณฑ์ชี้ชะตา เพราะมันจับต้องได้ เห็นได้จริง และสะท้อนว่าคุณพร้อมแค่ไหนที่จะเป็นนักบิน คุณลักษณะที่กรรมการอยากเห็น ผู้สมัครที่มี Attitude/Appearance ที่ดีควรแสดงออกถึงคุณสมบัติเหล่านี้: พูดง่าย ๆ คือ วิธีที่คุณนำเสนอตัวเอง มีน้ำหนักพอ ๆ กับคำตอบที่คุณพูดออกมา ผู้สมัครแบบไหนที่ “ใช่” บุคลิกของผู้สมัครที่กรรมการมองว่าเหมาะสมสำหรับนักบินคือ: เพราะในห้องนักบิน คุณสมบัติอย่าง…
-
แรงจูงใจในการเป็นนักบิน: มากกว่าแค่ “ความอยากบิน”
หลายคนอาจคิดว่า แรงจูงใจ (Motivation) คือคำตอบง่าย ๆ อย่าง “ผมอยากเป็นนักบินเพราะชอบเครื่องบิน” หรือ “ผมใฝ่ฝันมาตั้งแต่เด็ก” แต่ในความจริงแล้ว เวลาที่คุณเดินเข้าสู่ห้องสอบสัมภาษณ์เพื่อสมัครนักบิน โดยเฉพาะกับ กัปตันไทย การพูดแบบนั้นอาจไม่เพียงพอ และอาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ “ถูกคัดออก” ได้ทันที ทำไมกรรมการถึงให้ความสำคัญกับ Motivation? ในการสอบสัมภาษณ์นักบิน กรรมการจะให้คะแนนใน 4 หัวข้อใหญ่ คือ แรงจูงใจจึงไม่ใช่แค่ อยากเป็นนักบิน เท่านั้น แต่คือการสะท้อนว่า คุณมีพลัง ความกระตือรือร้น และความมุ่งมั่นแค่ไหน ที่จะก้าวผ่านเส้นทางที่ยากและยาวไกลของอาชีพนี้ ลองคิดดูสิครับ… ถ้าในการสัมภาษณ์คุณตอบคำถามด้วยท่าทีเฉื่อย ๆ ขาดพลัง ขาดประกายตา กรรมการจะเห็นได้ทันทีว่าคุณยังไม่พร้อม เพราะนักบินไม่ใช่อาชีพที่ทำแบบ “เรื่อย ๆ เฉย ๆ” ได้ ตัวอย่างคำถามที่เจอจริง คำถามเหล่านี้ดูพื้นฐาน แต่แท้จริงแล้วเป็น ด่านแรกของการวัดพลังในใจคุณทุกคำตอบสะท้อนถึงวิธีคิด การเตรียมตัว และความจริงจังในเป้าหมาย Motivation ที่แท้จริงคืออะไร? แรงจูงใจที่ดีไม่ใช่การท่องจำคำตอบสวยหรู แต่คือการ แสดงออกว่าคุณมี…
-
ใบอนุญาตนักบิน (Pilot Licence) ประเภทและรายละเอียดในแต่ละภูมิภาค: ไทย (CAAT), FAA, EASA
เส้นทางการเป็นนักบินที่ได้รับใบอนุญาตอย่างเป็นทางการ (certificated pilot) ทั่วโลก มีขั้นตอนคล้ายกัน คือ เริ่มจากการเรียนการบินพื้นฐาน → ได้ใบอนุญาต Private/Commercial → สะสมประสบการณ์ → สอบ/ฝึกจนได้ Airline Transport Licence แต่รายละเอียดปลีกย่อย เช่น อายุขั้นต่ำ จำนวนชั่วโมงบิน การตรวจแพทย์ ระบบการอบรม และการแปลงใบอนุญาต (conversion/validation) จะแตกต่างกันไปตามหน่วยงานกำกับดูแลบทความนี้จะเปรียบเทียบ ประเทศไทย (CAAT), สหรัฐอเมริกา (FAA) และ ยุโรป (EASA / Part-FCL) คำศัพท์พื้นฐาน 1) ประเภทใบอนุญาตหลัก (ที่ทุกระบบมีเหมือนกัน) 2) อายุขั้นต่ำ ชั่วโมงบิน และการสอบ FAA (สหรัฐอเมริกา) EASA (ยุโรป – Part-FCL) Thailand (CAAT) สรุป: จุดต่างที่เห็นชัดคือ FAA มี…
-
Flight Data Monitoring Program (FDM): เครื่องมือสำคัญในการยกระดับความปลอดภัยการบิน
บทนำ การบินพาณิชย์ในปัจจุบันมีความซับซ้อนและเต็มไปด้วยความท้าทายต่อความปลอดภัยของเที่ยวบิน องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) และหน่วยงานกำกับดูแลด้านการบินของแต่ละประเทศ ต่างให้ความสำคัญกับการพัฒนา ระบบการจัดการความปลอดภัย (Safety Management System: SMS) ซึ่งหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการทำงานของ SMS คือ Flight Data Monitoring Program (FDM) หรือที่บางครั้งเรียกว่า Flight Operations Quality Assurance (FOQA) ความหมายและวัตถุประสงค์ Flight Data Monitoring (FDM) คือ กระบวนการเก็บรวบรวม วิเคราะห์ และประเมินข้อมูลการบินที่ได้จาก Flight Data Recorder (FDR) หรืออุปกรณ์บันทึกการบินอื่น ๆ โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อ องค์ประกอบหลักของ FDM ประโยชน์ของ Flight Data Monitoring Program กรณีศึกษา (Case Studies) 1. FAA FOQA Program…
-
นกแอร์ถูก “กพท.” เบรกบินต่างประเทศ
นกแอร์ถูก “กพท.” เบรกบินต่างประเทศ-ห้ามขยายรูท ชั่วคราว เหตุพบช่องโหว่ความปลอดภัยหลายมิติ เกิดอะไรขึ้น: 25 ส.ค. 2568 กพท. (CAAT) ทำหนังสือคำสั่งถึงนกแอร์ให้ เหตุผลหลักที่กพท.อ้างถึง (จากหนังสือคำสั่ง): สิ่งที่กพท.สั่งให้นกแอร์ทำ (Deadlines ชัดเจน): นกแอร์ชี้แจงว่า: ทำไม “SMS/FDM/RCA + สภาพบุคลากร” จึงเป็นแกนสำคัญ ผลกระทบระยะสั้น–กลาง ไทม์ไลน์ย่อ (อ้างอิงวันที่สำคัญ) ตัวชี้วัดความคืบหน้า แหล่งอ้างอิงหลัก Nok Air Ordered to Halt International Flights & Route Expansion — Safety Oversight Cited Ahead of ICAO Audit What happened:On 25 Aug 2025, Thailand’s Civil Aviation Authority…
-
กว่าจะเป็นนักบินพาณิชย์ : “ใคร ๆ ก็บินได้” จริงหรือ?
ย้อนกลับไปก่อนเข้าสู่เส้นทางนักบินฝึกหัด การสอบคัดเลือกนักเรียนทุนในอดีตมีข้อกำหนดบางอย่างแตกต่างจากปัจจุบัน เช่น อายุและความสามารถด้านภาษาอังกฤษ แต่หลักการทั่วไปคือ ปริญญาตรีสาขาใดก็ได้ เพื่อนร่วมรุ่นของผมจบมาหลากหลายสาขา ตั้งแต่สัตวแพทย์ วิศวกรรม สถาปัตยกรรม นิเทศศาสตร์ ฯลฯ ขั้นตอนการสอบคัดเลือก (ปี 1992) การสอบแบ่งเป็น 5 ขั้นตอนหลัก ดังนี้ ประสบการณ์ของผม ตอนสอบสัมภาษณ์ในขั้นตอนที่ 4 ผมไม่มีความมั่นใจเลย เพราะไม่เคยรู้เรื่องเครื่องบินมาก่อน กัปตันถามเกี่ยวกับเครื่องบิน ผมตอบไม่ถูก แต่โชคดีที่สามารถอธิบายเรื่อง ทิศทางและการอ่านแผนที่ ได้อย่างมั่นใจ ซึ่งตรงกับการวัด Spatial Orientation ของนักบิน การสอบรอบสุดท้ายถือเป็น ด่านหิน สำหรับทุกคน แต่ผมกลับสนุกมาก เพราะได้เรียนรู้ว่าอาชีพนักบินนั้นมีมิติให้ศึกษามากมาย จากกว่าพันคนที่สมัคร รอบสุดท้ายมีผู้ผ่านเพียง 14 คน ใคร ๆ ก็บินได้จริงหรือ? คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ใช่ทุกคนแม้ทุกคนจะมีความฝัน แต่การเป็นนักบินต้องผ่าน การคัดเลือกเข้มข้นหลายชั้น ทั้งด้านร่างกาย ความรู้ ความสามารถเฉพาะด้าน และทัศนคติ…
-
30 ปีบนเส้นทางนักบิน : จากวันปล่อยเดี่ยวที่หัวหิน สู่การเป็นกัปตัน
กว่า 30 ปีมาแล้วที่ผมก้าวเข้าสู่เส้นทางนักบิน อาชีพที่เริ่มต้นจากความฝันในวัยหนุ่ม สู่ความจริงที่เต็มไปด้วยการเรียนรู้ การทดสอบ และการเดินทางทั้งใกล้และไกลไปทั่วโลก จุดเริ่มต้น : วันปล่อยเดี่ยวที่หัวหิน ผมเริ่มเรียนการบินที่ ศูนย์ฝึกการบินพลเรือน หัวหิน ด้วยทุน Student Pilot Scholarship ใช้เวลาหนึ่งปีเต็ม ๆ อยู่กินนอนและเรียนกับเพื่อนร่วมรุ่นที่นั่น ภาคพื้น (Ground School) เราเรียนพื้นฐานทุกอย่างของการบิน—Meteorology, Navigation, Aerodynamics, Power Plants, Radio Communication ฯลฯภาคบิน (Flight Training) เริ่มจากเครื่องบินใบพัดเครื่องยนต์เดียว ก่อนขยับไปเครื่องยนต์คู่ ฝึกบินกลางวัน กลางคืน และ Instrument Flying ที่ต้องอาศัยเครื่องวัดนำร่องเพียงอย่างเดียว และวันที่น่าจดจำที่สุดสำหรับนักบินฝึกหัดทุกคนคือวัน “ปล่อยเดี่ยว” วันที่ครูอนุญาตให้บินคนเดียวครั้งแรก—ตื่นเต้นสุด ๆ และเป็นเหมือนพิธีการก้าวเข้าสู่โลกของนักบินอย่างแท้จริง จากนักบินฝึกหัดสู่ Co-Pilot เมื่อเรียนจบ ผมได้รับ Commercial Pilot License (CPL) ที่ต้องมีชั่วโมงบินอย่างน้อย…
-
ใคร ๆ ก็บินได้ จริงหรือ?
(Insight จากห้องนักบิน โดย Capt. Sopon) ในช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมา การบินพาณิชย์พัฒนาก้าวกระโดด เทคโนโลยีมากมายถูกออกแบบมาเพื่อทำให้ การบินง่ายขึ้น ปลอดภัยขึ้น และประหยัดขึ้น จนหลายคนอาจเผลอคิดว่า “ใคร ๆ ก็บินได้” เทคโนโลยีที่ทำให้การบินง่ายขึ้น วันนี้ เรามีแม้กระทั่ง อากาศยานไร้คนขับ (Drone) ที่สามารถบินได้โดยไม่ต้องมีนักบินนั่งอยู่บนเครื่อง ยักษ์ใหญ่อย่าง Amazon เริ่มใช้ Drone ขนส่งสินค้า และในอนาคตอาจมี eVTOL หรือ Air Taxi บินรับส่งผู้โดยสารในเมืองใหญ่ แต่…การบินไม่ใช่เกมคอนโซล แม้เทคโนโลยีจะล้ำหน้าแค่ไหน การบินก็ไม่เหมือนกับการขับรถหรือรถไฟที่สามารถจอดข้างทางได้ หากเกิดเหตุขัดข้อง นักบินคือคนที่ต้องแก้ไขสถานการณ์วินาทีชีวิต กรณีที่นักบินหมดสติ หรือเครื่องยนต์ขัดข้องระหว่างวิ่งขึ้น นักบินที่เหลือต้องตัดสินใจภายในไม่กี่วินาทีว่าจะ “หยุดหรือบินต่อ” และการตัดสินใจครั้งนั้นคือเส้นแบ่งระหว่างความปลอดภัยกับหายนะ ทำไมยังต้องมีนักบินสองคน ในสถานการณ์ปกติ ระบบอัตโนมัติช่วยให้ใคร ๆ ก็บินได้ แต่ในสถานการณ์ไม่ปกติ — เช่น ระบบขัดข้องหลายจุดพร้อมกัน — ไม่มีอะไรแทนที่…
